KARABÜK ESKİPAZAR HAMZALAR VE KABAARMUT KÖYLERİ DAYANIŞMA DERNEĞİ (1967)

YAZAN : BEYTULLAH DÖNMEZ

    ESKİPAZARIN FETHİ

1071 tarihili Malazgirt Zaferi şüphesiz Anadolu’nun kapılarını Türklere açmıştır. Aralanan bu kapıdan içeri giren muhtelif Oğuz boyları, Anadolu’nun değişik bölgelerinde fetih hareketlerine girişmişlerdir.
            Hadrianopolis (Eskipazar) kentini içine alan Paflagonya bölgesinde fetih hareketlerine girişen Emir Karatekin liderliğinde Canik ve Ilgaz dağlarını aşan Oğuz gurubu olmuştur. Anadolu’nun Selçuklular tarafından fethi sırasında Kutulmuşoğlu Süleyman Bey’e kendiliğinden teslim olduğu yönünde rivayetler varsa da daha geçerli görüş Emir Karatekin’in önderliğindeki Selçukluların Romalıları yenerek yanmış, yıkılmış ve harap olmuş şehri eline geçirip bölgeye Viranşehir adını verdikleridir. Bu tarihten itibaren Türkleşen şehir ve çevresinde Bayındır, Kargın ve Sallar gibi Türk boylarını taşıyan köy adları bunun örnekleridir.
             Selçukluların Moğollar’a yenilmesinden sonra 1339 yılında Candaroğulları’nın eline geçen Viranşehir 1398 yılında Yıldırım Beyazıt’ın Candaroğluları Beyliğini Osmanlı devletine katması ile Osmanlı Devleti sınırları içine girmiştir.
             Osmanlı Devletinin yükselme dönemindeki idari düzenlemelerde Bolu Sancak Beyliğine bağlı olarak bazen mültezimlik bazen mutasarrıflık merkezi olarak kalmıştır. Bir süre Gerede ile Viranşehir arasında bulunan köyler Ulak adı altında bir araya toplanarak Bolu’ya bağlanmıştır.
              Evliya Çelebi XVII Y.Yıl ortalarında Eskipazar yörelerini gezmiş o zamanlar Bayındır Köyünün Bucak olduğunu ve Eskipazar’ın Bayındır’a bağlı olduğu kaydedilmektedir.
              1845 yılında ilçe merkezinin olduğu bölgede Abdülmecit tarafından kasaba  ( bucak ) teşkilatı kurulmuş ve kasabaya Viranşehir yerine Mecidiye adı verilmiştir.
              1864 yılında vilayetlerin teşkili ile Eyalet sistemi kaldırılmış, ilçe merkezinde Viranşehir Sancağı kurulmuş, Safranbolu ve Bartın ilçeleri dahil birçok ilçe bu sancağa bağlanmıştır.
              1894 yılında yayımlanan Kastamonu İl yıllığında, bu bölgeye Viranşehir Sancağı denmekte Safranbolu ve Bartın ilçelerinin bu sancağa bağlı olduğu kaydedilmektedir.
              1908 yılında II.Meşrutiyetten sonra Çerkeş İlçesinin bir bucağı olarak Çankırı iline bağlanmıştır.
              Cumhuriyetin Kuruluş döneminde Kuvayı Milliye hareketinde yer alıp Hilafet Ordusuna karşı savaşmış; Bolu, Düzce ve Gerede ayaklanmalarının bastırılmasında önemli rol oynamıştır.
              Cumhuriyet ilan edildiğinde Eskipazar’ın bulunduğu yerde 2 han birkaç dükkan ve üç ev olduğu Perşembe günleri Pazar kurulduğu bilinmektedir. Cumhuriyet devrinde bucak olmuş, Pazarının eskiliği nedeniyle ESKİPAZAR adını almıştır.
              1945 yılında İlçe Merkezi olan Eskipazar’da 1946 yılında ise Belediye teşkilatı kurulmuş, İlçe Çankırı iline bağlanmıştır. 06.06.1995 gün ve 22305 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 550 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Karabük ili teşkil edilirken Eskipazar İlçesi de Çankırı ilinden alınarak Karabük iline bağlanmış,  Çankırı İline bağlı ilçe iken kendisine bağlı olan köyler daha sonra da kendisine bağlı olarak kalmıştır.
              Halen İlçemiz Çerkeş, Gerede, Ovacık, Mengen İlçeleri ve İl Merkezimizle çevrilidir. 690 km2. Yüzölçümlü olan Karadeniz ve İç Anadolu ikliminin her ikisi beraber görülen 16.365 nüfuslu toplam nüfusun % 55 İlçe Merkezinde yaşayan 49 köyü 122 mezrası olan bir ilçedir. BEYTULLAH DÖNMEZ

 Ev ve Konaklar·        Tamışlar köyü Ömer Bey Konağı  (H.1288 Rebiülevvel)
·        Tamışlar  köyü  Hasan Bey Konağı 
Camiler Türbeler Kutsal Emanetler
·        Tamışlar köyü Emiroğlu Camisi
·        Hamzalar köyü camisi Hamzalar köyü camisi (Osmanlı Dönemi – Sakal-ı Şerif yer almaktadır)  
·        Hamzalar köyü Osmanlı Dönemi -Okul
·        Kapucular köyü camisi Türbeler
·        Kapucular köyü Umur Fakih Türbesi (Akşemsettin Hz. Torunu)  (Yanında aynı soydan gelen ve (H.1111-M.1699) yılında ölen Sait Paşa Muhammet’in mezarı bulunmaktadır.)  
·        Hamamlı köyü Musa Efendi Türbesi
·        Sığırcık Suyu  
·        Yürecik Köyü Süleyman Bey Türbesi Han ve Hamamlar
·        Kapucular Köyü – Osmanlı Dönemi – Hamam
·        Merkez Kıranköy Osmanlı Dönemi – Hamam
·        Merkez Bahçepınar Mahallesi – Osmanlı Dönemi –Hamam
·        Hamamlı Köyü  Osmanlı Dönemi 3 Adet Hamam
 

İlçenin adı konusunda çeşitli rivayetler vardır.

   İlk adının Kaisareis Proseilemerital olduğu bazı eserlerde geçmektedir.
Antik dönemde, özellikle Paflagonya döneminde burada kurulan pazardan dolayı adının geldiği varsayımı vardır.

   M.S.162-127 yıllarında avı çok seven Romalı imparator Hadrian, Bitinya dağlarında ava çıkar ve av sporunun anısına, sevgilisi Antanios şerefine Bitinya’nın doğusunda Adriyonoter şehrini kurar, adına da sonradan Hadrianopolis denilir.  Tarihçi Dustinous ise Hadriyanopolis kentine Antonopolis adının verilmiş olduğunu kaydeder. Osmanlı İmparatorluğu döneminde kent üzerinde bir çok medeniyetlerin olması ve bu medeniyetlerin harap bir vaziyette olmasından dolayı Viranşehir denmesine neden olmuştur.

   Evliya Çelebi Seyahatname adlı eserinde Eskipazar’ın merkezinin Bayındır olduğunu, köylerin sarp dağlarda kurulduğunu ilçede 300 ev olduğunu ve bağlık bahçelik yerde oluştuğunu belirtir. Bu dönemde Eskipazar, Bolu Sancağına bağlı bir yönetsel birim idi. 1845 yılında kasaba, Sultan Mecit tarafından nahiye yapılır ve Mecidiye adını alır.

   Ali Cevad Eskipazar’ı Bolu Sancağı Gerede İlçesine bağlı, daha sonraları Çankırı’ya bağlı bir ilçe olarak kaydeder. Bu günkü Viranşehir; Saray kalıntıları, su kanalları, hamam küvetleri, büst ve heykel kaideleri, kaldırım taşları, mozaik işlemeleri ile dolu antik bir kentin geçmişte önemli bir tıp merkezi olduğuna dair kaseye zehir boşaltan yılanları sembolize eden taş kabartma işlemler vardır.
Eskipazar adı 1908 yılından sonra kullanılmaya başlanmış ve ilçenin bu günkü adını antik kent döneminde kurulan Pazar yerinden almış olduğu böylece kesinlik kazanmış olmaktadır.

Hamzalar köyü  merkez, tire , seviller ,öte karşı .bürnük mahallelerinden oluşmakta olup 235 haneye sahiptir corafik yapısı her mahalleye göre değişik bir yapıdadır arazi genellikle bağlık bostanlık ve çam meşe ormanları ile kaplıdır su bakımından zengindir sulama kanalı mevcuttur meyve zebze üst safada yetiştirilmekte olup organik tarım yapılmaktadır.hayvancılık eskiye oranla çok azalmıştır. köyde yazın ortalama 250 kişi yaşamaktadır bu sayı kışın 100 kişiye dişmektedir köylülerin çoğu gurbettedir ankara ve istanbulda yaşamaktadırlar.uryani eriği cevizi fasulyesi ünlüdür tahmini 350 yıllık bir geçmişi bulunmaktadır camisi ve ilk okulu 130 yıllık bir dokuya sahiptir eskipazarın en büyük köyüdür istanbulda 1967 yılında  kurulan bölgenin ilk derneğine sahiptir .